TU DIZANÎ

ÎSA MESÎH Kî YE?

Abdul-Mesîh

TU DIZANÎ

ÎSA MESÎH KÎ YE?

Abdul-Mesîh

Was denkst du iiber Christus?

Kurmandschi

What do you think about Christ?

Kurdish-Kurmanji

isa için ne duşunuyorsunuz?

Sadd och Skörd Förlag. © 1988

Box 49062, S-400 64 Göteburg, Sweden

Mizgînî 1997 by permission

Postfach 1125

35441 Biebertal

Elmanya/Germany

Kitabi Mukaddes Şirketi

istiklal Cad. No: 481

Beyoglu istanbul, Turkey

Tel: 0212 244 20 60

Baweriya we di derheqê

îsa Mesîh de çi ye?

Hun di derheqê Mesîh de çi bawer dikin? Hertişt

bi vê bersivê ve girêdayî ye: kêfxweşiya te di vê

Dinyayê de, bûrandina te di Dinya din de çi ye û tê

li wê derê çawa bijî? îsa Mesîh wê zû dîsa vegere

û wê ji te pirs bike, wek ku wî berî niha ji Fêrisiyan

pirsî: "Hûn di derheqê min de çi bawer dikin?"

Ez îro wek bawermendekî îsa Mesîh têm ba we.

Ez dixwazim bibim dostê we. Ez bi rastî dixwazim,

ku hûn bizanin Mesîh kî ye û gelekî mihim e, ku tu

kes we di vê pirsa gihng de şaş neke. Divê hûn

bawer nekin, ku ew bi tenê pêxember e, an jî

mirovekî qenc e wek gelekên din. Na, ew yek e û

bê hember e. Tu kes wek wî ne li vê Dinyayê, ne jî

li wê Dinyayê nîn e.

Hûn di derheqê bûyina wî ya xweş û

newaze (şanyazî) de çi bawer dikin?

Tu kes tucaran wek wî newelidiye. Ew kurê

Meryem e. Wek ku hûn dibêjin îsmaîl kurê Birahîm

e, Yûhenna kurê Zekerya ye û Mihemmed kurê

Abdulla ye. Zilamên din hemû ji bavê xwe nav

distînin. Çima îsa ji diya xwe nav standiye? Belê, ji

ber ku bavê wî yê dinyayî tune bû, ew ji Meryema

keçik welidî.

Ew bi qudreta Xwedê welidî, bê têkiliya zilamekî

(yanî bê zewacî).

Berî ku ew çêbibe bi heftsed salî pêxember îşaya

gotibû, ku ewê çêbibe (Kitêba îşaya 7:14) û tam

wek ku berê gotibû, tam wilo çêbû. Hûn dikarin vê

yekê di încîlê de, di Kitêba Metta 1:18-25'an de

bixwînin. Xwedê bavê me Adem ji axê çêkiriye, em

û pêxember jî tevde ji Adem çêbûne.

Em ji axê hatine û dinyayî ne. Xudan îsa ji ezmên

hate xwar. Ew paqij û bê kêmayî wek berf û baranê

ye. Yen din hemû ji Dinyayê ne û ne paqij in û bi

guneh in. Em dixwînin, ku "Mesîh hatiye Dinyayê ji

bona ku gunehkaran xilas bike" (încîl, Nameya ji

Tîmotêyo re ya pêşî 1:15). Ew hate cihekî xerîb

wek ku nun hatine dewleta xerîb. îsa bi Xwedê re

bû berî ku ew bê xwar. Wî biryara (qirara) xwe da,

ku bê vê Dinyayê û hate vê Dinyayê, ku me xilas

bike. "Di destpêkê de Peyv hebû", yanî Xebera

Xwedê, îsa Mesîh hebû (încîl, Kitêba Yûhenna

1:1-3 û 14 bixwînin). Wî bedena însanan stand û

bû mirov. Ew ji ezmên hate erdê.

Carekê du zilam ketibûn çaleke kûr de. Yekî ji yê

din re got: "Min xilas bike ji vê pîsîtiyê!" Yê din lê

vegerand û got: "Ya bêaqil, ezê çawa bikarim? Ez

jî wek te di eynî pîsîtiyê de me." Herdû jî di çalê de

bûn û yekî nikarîbû alîkariya yê din bikira. Wî çaxî

werîsek ji jor hat û dengek jî pê re hat û got: "Bi

werîs bigirin!" Tenê zilamê ku neketibû çalê

dikarîbû alîkariya wan bike. Ew alîkariya ji jor ve

hate şandin bi alîkariya yekî din.

Pêxemberê ji hemûyan baştirjî nikarîbû me ji çala

gunehan xilas bike, lê belê îsa bedeneke bê guneh

stand. Xwedê milyaket şandin, ji bo ku mizgîniya

welidandina wî bidin. Ew bi bûyîna xwe bi tenê ye.

Em nikarin wî bi însanekî din re qiyas bikin.

Tu di derheqê tebietê (qerektêrê) wî de

çi bawer dikî?

îsa Mesîh kamil bû. Wî carek bi tenê jî guneh

nekir. Wî tucaran tu şaşîtî nekir. Ew tucaran hewce

nebû, ku ji bona efûkirinê rica bike. Pêxember

Dawid rica kir. Pêxember Birahîm rica kir. Bi rastî

pêxemberekî din jî got, ku wî rojê heftê caran ji

bona efûbûnê ji Xwedê rica dikir. Tu dikarî di Kitêba

Pîroz (Kitêba Miqedes) de û di Quranê de heta tu

bêjî bes bigerî û tu carekî jî nabînî, ku îsa ji bona

efûbûnê rica kiriye. Efûbûn jê re ne lazim bû, çimkî

ew be guneh bû.

Şagirtekî wî yê nas di derheqê wî de nivîsandiye

û gotiye: "Ewji gunehan bêrî bû û bê guneh bû. Wî

tu guneh nekirine." Wî mirovî ew qenc nasdikir.

Xwedê pêxemberefû dikirin, gava ku wan gunehên

xwe digotin, lê belê îsa nehewce bû ku bê efûkirin.

Ew bê guneh bû. Heta ku wî dikarî bêje dijminên

xwe: "Kî ji we dikare nîşan bide, ku guneh li ba min

heye?" (încîl, Kitêba Yûhenna 8:46). Tu kesî ji wan

nikarîbû ku gunehekî jî di jiyana wî de bibîne.

Kî ji me dikare bi vî awayî ji dijminên xwe re

meydanê bixwîne? îsa birin ba hakim Pîlato û wan

bi derewan şehdebûnî li ser wî dan, lê belê Pîlato

nikarîbû şaşîtiyekê bibîne. Wî destên xwe şuştin û

got: "Ez ji xwîna vî mirovê rast bê sûc im". Tucaran

mirovên bê guneh peyda nebûne. Lê belê ew bi

tenê xilaskarekî bê guneh e. Ew bi tenê ye û bê

hember e.

Tu di derheqê xeberên wî de çi bawer dikî?

Carekê dijminên wî esker şandin, ku wî bigirin.

Wan guh dan peyvîna wî û piştre bê girtina wî

vegeriyan û ecêbmayî man û gotin: "Tu kes tucaran

mîna wî mirovî nepeyiviye (xeber nedaye)!" (încîl:

Kitêba Yûhenna 7:46). Lê belê bifikire, ku wî çi got:

"Ez ronahiya Dinyayê me. Her kî ku li pey min

were, wê tucaran di tariyê de rêve neçe, lê wê bibe

xwedî ronahiya jiyanê" (Kitêba Yûhenna 8:12).

Mirovekî pîr carekê ji min re şirovekir, ku mena

wan peyvên îsa çi ye. Wî got: "Tu zanî, ya dostê

qenc, ku pêxember wek heyvê ne. Çawa heyv bi

şev ronahî dide, pêxember jî bi ronahiya Xwedê

hatine vê Dinya tarî. Heyva nîvçe tam wek

pêxemberekî ye. Ew bêhtir û bêhtir ronahî dide,

heta ku ew bibe tam heyv û piştre kêm dibe û

dimire. Lê belê netirse. Heyvek din we bê cihê wê.

Pêxember wilo yek bi yek hatin. Yekî xebera xwe

got û mir, çû û cihê xwe ji yekî din re hişt. Her

miletekî parçek ronahî ji Xwedê standiye.

Dînên mirovan wek mûm in, an jî wek heyvê ne.

Lê belê gava roj ronahî bide, kî wê li wan ronahiyên

biçûk bînêre û wan bi kar bîne?" îsa got: "Ez

ronahiya Dinyayê me." Ew ronahiya heqiyê ye. Te

qet dîtiye, ku roj kêm bûye an jî winda bûye? Na,

ew qet namire. Ew ji bona hemû kesî li Hemû

dewletan e. îsa wek rojê ye. Ew tucaran kêm nabe.

Ew ji bona her dewlet û her mirovan e. Wî gotiye jî:

"Rê, rastî û jiyan ez im." Pêxember hemû hatin, ji

bona riya ku dice ba Xwedê bidine naskirin. Wan

got: "Ev riya Xwedê ye. Bi vê riyê ve herin!" Riyên

rast nîşanî wan dan û gotin: "Li pey vê hînkirin û

zanînê herin û li gora peyva Xwedê bikin". Lê belê

îsa got: "Ez rê me, li pey min werin!"

Kurikekî biçûk li bajarekî mezin şaş bû. Ew ji

welatekî din bû û nikarîbû xwe qenc bide femkirin.

Wî hêvî ji polîsekî kir, ku riya male şanî wî bide.

Polîs jê re got: "Di vê enîşkê re here, bizivire

enîşka didiwan ya aliyê rastê, piştre here enîşka

sisiyan ya ku dice aliyê rastê, ji pirê bibihûre, li

zîvroneka çara bizivirê û di nîvê riyê de..." Kurik

dest pê kir girî. Polîs riya rast şanî dabû, lê belê

kurik westiyabû û ditirsiya, ku li gor îşaretkirina wî

here. Wê kêlîkê mirovek ji gundê kurik hat. Mirov

rahişte destê kurik û ew bi hev re çûn. Gava kurik

westiyabû û nikarîbû bimeşe, mirov rahişte wî û ew

hilgirt heta mal. Polîs rê şanî kur dabû, lê belê

mirovê din wek rê bû. îsa got: "Ez rê me, riya mala

Xwedê."

Tu çi li ser meseleyên wî yên xweş dibêjî ? Tu çi

Ii ser bangkirina (gazîkirina) wî ya xweş dibêjî? Wî

got: "Werin ba min, hûn hemû yên bargiran û

westiyayî, ezê rihetiyê bidim we" (încîl, Kitêba

Metta 11:28). Çiqas xweş e! Tu di derheqê peyvên

wî de çi dibêjî? Kesek tucaran wek wî nepeyvî. Ew

yek e. Ew bê hember e. Tu kes wek wî nîn e, ne li

erdê ne jî li ezmên.

Tu di derheqê navê wî û wesfê wî de

çi bawer dikî?

Her pêxember navekî wî yê şexsî heye. Ji

Birahîm re tê gotin "Dostê Xwedê". Ji Mûsa re tê

gotin "Berdevkê Xwedê". Ji hine din re tê gotin

"Ruhê Xwedê" û "Delalê Xwedê".

Mirov ji kîjanî bêhtir hez dike, ji delalê xwe an ji

ruhê xwe? Nina bi wijdan be û bihêle, ku dilê te bi

xwe bersivê bide. Erê, ji îsa re tê gotin "Ruhê

Xwedê". Em di încîlê de dixwînin, ku Xwedê li ser

îsa gotiye: "Ev e kurê minî delal, bi ya wî bikin!"

(încîl: Kitêba Lûqa 9:35). Dîsa ez dixwazim ji te

bipirsim: Mirov bêhtir hez ji kê dike, dostê xwe an

kurê xwe? Rast e, kurê xwe. Xwedê divê çi bêje?

Em dibêjin, ku kur wek bavê xwe ye. Gava ku em

îsa dibînin, em di derheqê Xwedê de bêhtir fêm

8

dikin (încîl: Kitêba Yûhenna 14:9). Kur dikare cihê

bavê xwe bigire û wekîltiya wî bike. Ew dikare li

cihê bavê xwe bipeyive. îsa jî wilo kir, çaxê ku ew li

ser rûyê erdê bû.

Ji ber vê yekê ji wî re tê gotin "Peyva Xwedê".

Xwedê bi wî re xeber dida (încîl: Nameya ji

îbraniyan re 1:3). Ew yek e, ew bê emsal û bê

hember e.

Tu di derheqê qudreta wî de

çi bawer dikî?

Ew dikare hertiştî bike. Hemû qudret û hukum-

dariya wî heye. Çaxê ku îsa li ser rûyê erdê bû tu

îşên Xwedê neman, ku wî nekirin. Ji Xwedê pê ve

kî dikare miriyan rake? îsa mirî rakirin. Ji xeynî

Xwedê kî dikare guriyan bi yek carê qenc bike? îsa

yên gurî paqij kirin û qenc kirin. Ji Xwedê pê ve kî

dikare çavên koran veke? îsa ev tiştên ha hemû

kirin. Wî her cûrên nexweşiyan qenc kirin. Tu kes

qencnebûyî ji ba wî venegeriya. Wî cin û rihên

nepak bi xebera xwe derdixistin. Wî jiyana mirovan

diguhert û ji gunehan xilas dikirin.

Mirovekî ku navê wî Lazer bû mir. Cenazê wî

veşartin û xeber ji îsa re şandin. Gava îsa çû ba

qebrê û got: "Lazer, were derve!" (încîl: Kitêba

Yûhenna 11:43), ew ji qebra xwe derket derve. îsa

li ser qudreta xwe ya ku dikarîbû miriyan rake, qet

şik ji me re nehiştiye. Wî got: "Qiyamet (vejîn) û

jiyan ez im" (încîl: Kitêba Yûhenna 11:25).

Roj wê bê ku hemû yên di tirbên xwe de ne wê

dengê wî bibhîzin û wê derkevin derve. Tu jî, tê ji

tirba xwe derkevî, gava tu mirî bî. Mûsa jî, Birahîm

jî û hemû pêxemberên din jî. Lê belê îsa Mesîh

niha dikare jiyana nû bide te, jiyan û heyata Xwedê,

jiyana herheyî. Ew îro li hemû derên Dinyayê jiyana

mirovan nû dike. Ew dikare heyata te biguhere. Tu

çi li ser qudreta w? ya mezin çi dibêjî? Ew yek e û

kes pê re hember nabe.

Tu di derheqê cefa wî de çi bawer dikî?

Tu çi dibêjî li ser mirina wî? Tu dizanî tê li kûderê

bimirî? Mirina te wê li vê derê an jî li dewleteke din

be? Ewê li ser behrê be, di rê de be an jî di textê

xwe de be? Wê li kuderê be? Tê çawa bimirî? Ewê

bi nexweşiyê be, bi qeza be an jî mirina adet? be?

Tê çawa bimirî? Lê belê belkî tu dikarî ji min re bêjî,

ku tê kengî bimirî? Tê çend salan bijî? Kîjan tarîxê

tê bimirî? Û piştî mirinê çi wê bê serê te? Ez û tu,

em mecbûr in bêjin, ku em van tîştan nizanin, ew di

destê Xwedê de ne.

Lê belê Xudan îsa zanîbû û ji berê ve got, ku

ewê li kûderê bimire: li Orşelîmê (yanî li Qudsê). Wî

ji berê ve got, mirina wî wê çawa, li kuderê û kengî

be (încîl, Kitêba Lûqa 18:31-33).

10

Wî jj şagirtên xwe re got, ku wê kengî bimire,

yanî di roja cejinê (eydê) de çaxê herkes hingê

berxek qurban didan, ji bona ku Cejina xwe ya

Derbasbûnê pîroz bikin. Hingê ewê bimire, çawa ku

ew bi xwe berxê Xwedê bû, yê ku ji dêla gunehên

hemû mirovan ve bibûya gorî (qurban). Wî ji wan re

got, ku ewê piştî sê rojan dîsa rabe. Ev tiştên ha

nemû tam wek wî gotibûn qewimîn.

Wî zanîbû. Ew ne wek hemû mirovên din e. Em

nizanin, pêxember jî nizanin. Gava Xwedê bixwaze,

ez û tu, emê bimirin, û bi wî miqamî û li wî cihê ku

ew dibîne.

Lê belê îsa got: "Tu kes nikare jiyana min ji min

bistîne, lê ez canê xwe bi daxwaza xwe didim. Ez

dikarim canê xwe bidim û dikarim dîsa bistînim jî.

Min ev emir ji Bavê xwe stand" (încîl: Kitêba

Yûhenna 10:18). Wî qet guneh nekiribû, ji ber vê

qasê ne mecbûr bû, ku bimire. Wî ji bona me jiyana

xwe da. Ew mir, ji bona ku em bên efûkirin. Ew ji

bona min û te mir. Ew şivanê qenc e, yê ku jiyana

xwe ji bona mihên xwe da. Tucaran kesekî din wek

wî nemiriye. Ew bi tu kesî re nayê qiyas kirin. Di

nav însanan de yek tenê ye.

11

Tu di derheqê serfiraziya wî ya li ser

mirinê de çi bawer dikî?

Ew mir û hate veşartin. Dijminên wî hertişt

dikirin, ji bona ku ew di tirbê de bimîne. Wan

kevirekî mezin gindirandin ser deriyê tirbê.

Wan kevir asê kir û li hawirdorê tirbê nobedarên

çekdar danîn. Bê şubhe ew miribû û mirovan

hertişt dikirin, ji bona ku ew di tirbê de bimîne. Lê

belê ew dîsa ji nav miriyan rabû û xwe nîşan

şagirtên xwe da, ji Petrûs û Meryem û piştre ji

zêdeyî pêncsed nefsî re. Ew dîsa rabû çawa wî

gotibû, ku ezê rabim.

Xwedê ew ji mirinê rakir. Xwedê dixwest şanî

Dinyayê hemûyê bike, ku wî îsa qebûl kiriye. Van

mirovan hemûyan ew dît. Wan piştî rabûna wî pê

re xwarin û vexwarin. Wî birînên destên xwe,

lingên xwe û tenişta xwe şanî wan dan. Mirin

dijminekî pir mezin e. Lazim e tu bimirî û ez jî.

Pêxember mirin û mirî man. Şikir ji Xwedê re, ku

îsa Mesîh mirin bindest kiriye. Ew îro dijî. Ew dikare

wan hemûyan xilas bike, yên ku bi navê wî tên ba

Xwedê, ji ber ku ew dijî û ji bo wan şefaetê dike.

Ma pêxemberekî din heye, ku îro dijî, piştî ku mir?

Mesîh yê bi tenê ye, ku ji mirinê rabû. Ew bi tenê ye

û bi tu kesî re nayê hember kirin. Tu kes wek wî, ne

li erdê, ne jî li ezmên nîn e.

12

Hûn di derheqê çûyîna wî ya ezmên de

çi bawer dikin?

We bikaribana încîl bixwenda, hingê weyê çûyîna

îsa ya ezmanan fêm kiribana (încîl: Karên Şandiyan

1:9-11 û Nameji Fîlîpiyan re 2:6-11).

Heke ez ji Cihûyan (Yahûdiyan) bipirsim, ku li

ezmanan cihê pêşî kî wê bistîne, ewê bêjjn "Mûsa",

û ez ji Misilmanan bipirsim, ewê bêjin "Mihemmed",

û ez ji Filehan bipirsim, ewê bêjin "îsa". Lê belê

Xwedê ne bi Cihûyan û ne bi Misilman û ne bi

Filehan şêwiriye. Xwedê îsa biriye ezmanan û navê

li ser hemû navan re daye wî. Xwedê ev kiriye, da

herkes û yên nefsmezin û pozbilind jî xwe li ber îsa

nizim bikin.

Hûn di derheqê hatina wî ya didiwan de

çi bawer dikin?

Ewê dîsa bê. Wî ev gotiye (încîl: Kitêba Yûhenna

14:1-3). Milyaketan jî ev gotiye (încîl: Karên

Şandiyan 1:11). Hemû bawermendên wî li hêviya

wî disekinin. Misilman dizanin, ku ewê dîsa bê, da

ji bona mirovan hukum bike. Ew tê, da ji bona ku

bijartiyên xwe bi xwe re bibe ezmanan. Ew tê, ku li

ser erdê hukumdariyê bike. Ew padîşahê Dinyayê

ye. Divê, ew hukum bike, heta hemû dijminên wî

13

bikevine bin lingê wî. Hinek mirov şaş in û bawer

dikin, ku ewê çil salî hukum bike. Xwedê dibêje

1.000 salî. Ez baweriyê bi tiştên ku Xwedê gotine

tînim. Bi min, bereket û selameta 1.000 salî çêtir e

ji ya 40 salî! Belê, ewê zû vegere. Hingê hemû kes

wê bêjin, ku ew Padîşahê padîşahan e, Qiralê

qiralan e û Serdarê serdaran e. Ew tê. Tê rojekê li

ber wî bisekinî. Ewê hingê hakim be.

Gava ku tu wî rû bi rû bibînî, ewê ji te bipirse:

"Tu di derheqê min de çi bawer dikî?", tê hingê çi

bersivê bidî wî? Heke tu bêjî: "Tu yek ji

pêxemberan î", ewê ji te bipirse: "Ma çima tu li pey

emirên min ne meşiyayî?" û tê bêyî hukumkirin, ji

bona ku te bawer dikir, ku ew bi tenê pêxemberekî

wek wan yen din e, lê belê ew bi kesî re nayê

emsal kirin. Ew bi tenê xilaskar e. Kî wê vegere, da

hukum bike? Pêxember Mûsa, Birahîm, Dawid an

jî yek ji wan pêxemberên din? Na. Xudan îsa tê,

û ewê hakim be. Xwedê garantiyek daye hemû

mirovan, bi vê ya ku wî îsa ji nav miriyan rakir. Ew

tê. Hemû çav wê wî bibînin. Ew yek e.

Tu dibêjî ewê çi şertan deyne ber te?

Ew dibêje: "Werine ba min ... û ezê rihetiyê bidim

we" (încîl: Kitêba Metta 11:28). Ew îro bang dike te

(gazî te dike). Gava ku wî bang kir şagirtên xwe

yên pêşî, wan dev ji malên xwe, ji dê û bavên xwe,

14

ji karên xwe û ji hemû tiştên xwe berdan û li pey wî

çûn. Ew dixwaze ku tu jî wilo bikî. vy? dive, ku tu

îmanê bi wî bînî, ku ew xilaskarê te ye û tu wî bikî

mezinê jiyana xwe. Ew hertiştî dixwaze. Madem ku

ew dikare hertiştî li ser xwe bêje û hemû gotinên wî

rast in, hinge şertên wîjî wê di cihê xwe de bin.

Di welidandina xwe de, di jiyana xwe ya bê leke

de, di tebîetê xwe de, di qîmetê xwe yê yêkane de,

di xeber û peyvên xwe yên xweş de, di qudreta xwe

ya mezin de; di cefa û mirina xwe de ew yek e û bê

hember e. Ew îro sax e. Ew li ba wan e, yên ku

baweriya xwe bi wî tînin. Ew li ezmanan e û ji bona

wan şefaetê dike. Ewê di nêzîk de bê. Kesek wek

wî ne li erdê û ne li ezmanan tune. Ji ber vê yekê

ew dixwaze bibe Padîşah û Serdar di jiyana te de.

Xwendevanên hêja,

hel<e hûn bixwazin hê bêhtir li ser van tiştan hîn

bibin an pirsên we hebin, hûn dikarin nameyê yanî

mektûbê (bi Kurd?, Tirkî an bi Elmanî jî) ji me re

bişînin. Navnîşana me ev e:

Mizgînî

Postfach1125

35441 Biebertal

Elmanya/Germany

15

Table of Contents

Tu dizanî îsa mesîh kî ye?