TU DIZANÎ
ÎSA MESÎH Kî YE?
Abdul-Mesîh

TU DIZANÎ
ÎSA MESÎH Kî YE?
Abdul-Mesîh

Was denkst du iiber Christus?
Kurmandschi
What do you think about Christ?
Kurdish-Kurmanji
isa için ne duşunuyorsunuz?
Sadd och Skörd Förlag. © 1988
Box 49062, S-400 64 Göteburg, Sweden
Mizgînî 1997 by permission
Postfach 1125
35441 Biebertal
Elmanya/Germany
Kitabi Mukaddes Şirketi
istiklal Cad. No: 481
Beyoglu istanbul, Turkey
Tel: 0212 244 20 60

Baweriya we di derheqê
îsa Mesîh de çi ye?
Hun di derheqê Mesîh de çi bawer dikin? Hertişt
bi vê bersivê ve girêdayî ye: kêfxweşiya te di vê
Dinyayê de, bûrandina te di Dinya din de çi ye û tê
li wê derê çawa bijî? îsa Mesîh wê zû dîsa vegere
û wê ji te pirs bike, wek ku wî berî niha ji Fêrisiyan
pirsî: "Hûn di derheqê min de çi bawer dikin?"
Ez îro wek bawermendekî îsa Mesîh têm ba we.
Ez dixwazim bibim dostê we. Ez bi rastî dixwazim,
ku hûn bizanin Mesîh kî ye û gelekî mihim e, ku tu
kes we di vê pirsa gihng de şaş neke. Divê hûn
bawer nekin, ku ew bi tenê pêxember e, an jî
mirovekî qenc e wek gelekên din. Na, ew yek e û
bê hember e. Tu kes wek wî ne li vê Dinyayê, ne jî
li wê Dinyayê nîn e.
Hûn di derheqê bûyina wî ya xweş û
newaze (şanyazî) de çi bawer dikin?
Tu kes tucaran wek wî newelidiye. Ew kurê
Meryem e. Wek ku hûn dibêjin îsmaîl kurê Birahîm
e, Yûhenna kurê Zekerya ye û Mihemmed kurê
Abdulla ye. Zilamên din hemû ji bavê xwe nav
distînin. Çima îsa ji diya xwe nav standiye? Belê, ji
ber ku bavê wî yê dinyayî tune bû, ew ji Meryema
keçik welidî.

Ew bi qudreta Xwedê welidî, bê têkiliya zilamekî
(yanî bê zewacî).
Berî ku ew çêbibe bi heftsed salî pêxember îşaya
gotibû, ku ewê çêbibe (Kitêba îşaya 7:14) û tam
wek ku berê gotibû, tam wilo çêbû. Hûn dikarin vê
yekê di încîlê de, di Kitêba Metta 1:18-25'an de
bixwînin. Xwedê bavê me Adem ji axê çêkiriye, em
û pêxember jî tevde ji Adem çêbûne.
Em ji axê hatine û dinyayî ne. Xudan îsa ji ezmên
hate xwar. Ew paqij û bê kêmayî wek berf û baranê
ye. Yen din hemû ji Dinyayê ne û ne paqij in û bi
guneh in. Em dixwînin, ku "Mesîh hatiye Dinyayê ji
bona ku gunehkaran xilas bike" (încîl, Nameya ji
Tîmotêyo re ya pêşî 1:15). Ew hate cihekî xerîb
wek ku nun hatine dewleta xerîb. îsa bi Xwedê re
bû berî ku ew bê xwar. Wî biryara (qirara) xwe da,
ku bê vê Dinyayê û hate vê Dinyayê, ku me xilas
bike. "Di destpêkê de Peyv hebû", yanî Xebera
Xwedê, îsa Mesîh hebû (încîl, Kitêba Yûhenna
1:1-3 û 14 bixwînin). Wî bedena însanan stand û
bû mirov. Ew ji ezmên hate erdê.
Carekê du zilam ketibûn çaleke kûr de. Yekî ji yê
din re got: "Min xilas bike ji vê pîsîtiyê!" Yê din lê
vegerand û got: "Ya bêaqil, ezê çawa bikarim? Ez
jî wek te di eynî pîsîtiyê de me." Herdû jî di çalê de
bûn û yekî nikarîbû alîkariya yê din bikira. Wî çaxî
werîsek ji jor hat û dengek jî pê re hat û got: "Bi
werîs bigirin!" Tenê zilamê ku neketibû çalê
dikarîbû alîkariya wan bike. Ew alîkariya ji jor ve
hate şandin bi alîkariya yekî din.

Pêxemberê ji hemûyan baştirjî nikarîbû me ji çala
gunehan xilas bike, lê belê îsa bedeneke bê guneh
stand. Xwedê milyaket şandin, ji bo ku mizgîniya
welidandina wî bidin. Ew bi bûyîna xwe bi tenê ye.
Em nikarin wî bi însanekî din re qiyas bikin.
Tu di derheqê tebietê (qerektêrê) wî de
çi bawer dikî?
îsa Mesîh kamil bû. Wî carek bi tenê jî guneh
nekir. Wî tucaran tu şaşîtî nekir. Ew tucaran hewce
nebû, ku ji bona efûkirinê rica bike. Pêxember
Dawid rica kir. Pêxember Birahîm rica kir. Bi rastî
pêxemberekî din jî got, ku wî rojê heftê caran ji
bona efûbûnê ji Xwedê rica dikir. Tu dikarî di Kitêba
Pîroz (Kitêba Miqedes) de û di Quranê de heta tu
bêjî bes bigerî û tu carekî jî nabînî, ku îsa ji bona
efûbûnê rica kiriye. Efûbûn jê re ne lazim bû, çimkî
ew be guneh bû.
Şagirtekî wî yê nas di derheqê wî de nivîsandiye
û gotiye: "Ewji gunehan bêrî bû û bê guneh bû. Wî
tu guneh nekirine." Wî mirovî ew qenc nasdikir.
Xwedê pêxemberefû dikirin, gava ku wan gunehên
xwe digotin, lê belê îsa nehewce bû ku bê efûkirin.
Ew bê guneh bû. Heta ku wî dikarî bêje dijminên
xwe: "Kî ji we dikare nîşan bide, ku guneh li ba min
heye?" (încîl, Kitêba Yûhenna 8:46). Tu kesî ji wan
nikarîbû ku gunehekî jî di jiyana wî de bibîne.

Kî ji me dikare bi vî awayî ji dijminên xwe re
meydanê bixwîne? îsa birin ba hakim Pîlato û wan
bi derewan şehdebûnî li ser wî dan, lê belê Pîlato
nikarîbû şaşîtiyekê bibîne. Wî destên xwe şuştin û
got: "Ez ji xwîna vî mirovê rast bê sûc im". Tucaran
mirovên bê guneh peyda nebûne. Lê belê ew bi
tenê xilaskarekî bê guneh e. Ew bi tenê ye û bê
hember e.
Tu di derheqê xeberên wî de çi bawer dikî?
Carekê dijminên wî esker şandin, ku wî bigirin.
Wan guh dan peyvîna wî û piştre bê girtina wî
vegeriyan û ecêbmayî man û gotin: "Tu kes tucaran
mîna wî mirovî nepeyiviye (xeber nedaye)!" (încîl:
Kitêba Yûhenna 7:46). Lê belê bifikire, ku wî çi got:
"Ez ronahiya Dinyayê me. Her kî ku li pey min
were, wê tucaran di tariyê de rêve neçe, lê wê bibe
xwedî ronahiya jiyanê" (Kitêba Yûhenna 8:12).
Mirovekî pîr carekê ji min re şirovekir, ku mena
wan peyvên îsa çi ye. Wî got: "Tu zanî, ya dostê
qenc, ku pêxember wek heyvê ne. Çawa heyv bi
şev ronahî dide, pêxember jî bi ronahiya Xwedê
hatine vê Dinya tarî. Heyva nîvçe tam wek
pêxemberekî ye. Ew bêhtir û bêhtir ronahî dide,
heta ku ew bibe tam heyv û piştre kêm dibe û
dimire. Lê belê netirse. Heyvek din we bê cihê wê.
Pêxember wilo yek bi yek hatin. Yekî xebera xwe

got û mir, çû û cihê xwe ji yekî din re hişt. Her
miletekî parçek ronahî ji Xwedê standiye.
Dînên mirovan wek mûm in, an jî wek heyvê ne.
Lê belê gava roj ronahî bide, kî wê li wan ronahiyên
biçûk bînêre û wan bi kar bîne?" îsa got: "Ez
ronahiya Dinyayê me." Ew ronahiya heqiyê ye. Te
qet dîtiye, ku roj kêm bûye an jî winda bûye? Na,
ew qet namire. Ew ji bona hemû kesî li Hemû
dewletan e. îsa wek rojê ye. Ew tucaran kêm nabe.
Ew ji bona her dewlet û her mirovan e. Wî gotiye jî:
"Rê, rastî û jiyan ez im." Pêxember hemû hatin, ji
bona riya ku dice ba Xwedê bidine naskirin. Wan
got: "Ev riya Xwedê ye. Bi vê riyê ve herin!" Riyên
rast nîşanî wan dan û gotin: "Li pey vê hînkirin û
zanînê herin û li gora peyva Xwedê bikin". Lê belê
îsa got: "Ez rê me, li pey min werin!"
Kurikekî biçûk li bajarekî mezin şaş bû. Ew ji
welatekî din bû û nikarîbû xwe qenc bide femkirin.
Wî hêvî ji polîsekî kir, ku riya male şanî wî bide.
Polîs jê re got: "Di vê enîşkê re here, bizivire
enîşka didiwan ya aliyê rastê, piştre here enîşka
sisiyan ya ku dice aliyê rastê, ji pirê bibihûre, li
zîvroneka çara bizivirê û di nîvê riyê de..." Kurik
dest pê kir girî. Polîs riya rast şanî dabû, lê belê
kurik westiyabû û ditirsiya, ku li gor îşaretkirina wî
here. Wê kêlîkê mirovek ji gundê kurik hat. Mirov
rahişte destê kurik û ew bi hev re çûn. Gava kurik
westiyabû û nikarîbû bimeşe, mirov rahişte wî û ew
hilgirt heta mal. Polîs rê şanî kur dabû, lê belê

mirovê din wek rê bû. îsa got: "Ez rê me, riya mala
Xwedê."
Tu çi li ser meseleyên wî yên xweş dibêjî ? Tu çi
Ii ser bangkirina (gazîkirina) wî ya xweş dibêjî? Wî
got: "Werin ba min, hûn hemû yên bargiran û
westiyayî, ezê rihetiyê bidim we" (încîl, Kitêba
Metta 11:28). Çiqas xweş e! Tu di derheqê peyvên
wî de çi dibêjî? Kesek tucaran wek wî nepeyvî. Ew
yek e. Ew bê hember e. Tu kes wek wî nîn e, ne li
erdê ne jî li ezmên.
Tu di derheqê navê wî û wesfê wî de
çi bawer dikî?
Her pêxember navekî wî yê şexsî heye. Ji
Birahîm re tê gotin "Dostê Xwedê". Ji Mûsa re tê
gotin "Berdevkê Xwedê". Ji hine din re tê gotin
"Ruhê Xwedê" û "Delalê Xwedê".
Mirov ji kîjanî bêhtir hez dike, ji delalê xwe an ji
ruhê xwe? Nina bi wijdan be û bihêle, ku dilê te bi
xwe bersivê bide. Erê, ji îsa re tê gotin "Ruhê
Xwedê". Em di încîlê de dixwînin, ku Xwedê li ser
îsa gotiye: "Ev e kurê minî delal, bi ya wî bikin!"
(încîl: Kitêba Lûqa 9:35). Dîsa ez dixwazim ji te
bipirsim: Mirov bêhtir hez ji kê dike, dostê xwe an
kurê xwe? Rast e, kurê xwe. Xwedê divê çi bêje?
Em dibêjin, ku kur wek bavê xwe ye. Gava ku em
îsa dibînin, em di derheqê Xwedê de bêhtir fêm
8

dikin (încîl: Kitêba Yûhenna 14:9). Kur dikare cihê
bavê xwe bigire û wekîltiya wî bike. Ew dikare li
cihê bavê xwe bipeyive. îsa jî wilo kir, çaxê ku ew li
ser rûyê erdê bû.
Ji ber vê yekê ji wî re tê gotin "Peyva Xwedê".
Xwedê bi wî re xeber dida (încîl: Nameya ji
îbraniyan re 1:3). Ew yek e, ew bê emsal û bê
hember e.
Tu di derheqê qudreta wî de
çi bawer dikî?
Ew dikare hertiştî bike. Hemû qudret û hukum-
dariya wî heye. Çaxê ku îsa li ser rûyê erdê bû tu
îşên Xwedê neman, ku wî nekirin. Ji Xwedê pê ve
kî dikare miriyan rake? îsa mirî rakirin. Ji xeynî
Xwedê kî dikare guriyan bi yek carê qenc bike? îsa
yên gurî paqij kirin û qenc kirin. Ji Xwedê pê ve kî
dikare çavên koran veke? îsa ev tiştên ha hemû
kirin. Wî her cûrên nexweşiyan qenc kirin. Tu kes
qencnebûyî ji ba wî venegeriya. Wî cin û rihên
nepak bi xebera xwe derdixistin. Wî jiyana mirovan
diguhert û ji gunehan xilas dikirin.
Mirovekî ku navê wî Lazer bû mir. Cenazê wî
veşartin û xeber ji îsa re şandin. Gava îsa çû ba
qebrê û got: "Lazer, were derve!" (încîl: Kitêba
Yûhenna 11:43), ew ji qebra xwe derket derve. îsa
li ser qudreta xwe ya ku dikarîbû miriyan rake, qet

şik ji me re nehiştiye. Wî got: "Qiyamet (vejîn) û
jiyan ez im" (încîl: Kitêba Yûhenna 11:25).
Roj wê bê ku hemû yên di tirbên xwe de ne wê
dengê wî bibhîzin û wê derkevin derve. Tu jî, tê ji
tirba xwe derkevî, gava tu mirî bî. Mûsa jî, Birahîm
jî û hemû pêxemberên din jî. Lê belê îsa Mesîh
niha dikare jiyana nû bide te, jiyan û heyata Xwedê,
jiyana herheyî. Ew îro li hemû derên Dinyayê jiyana
mirovan nû dike. Ew dikare heyata te biguhere. Tu
çi li ser qudreta w? ya mezin çi dibêjî? Ew yek e û
kes pê re hember nabe.
Tu di derheqê cefa wî de çi bawer dikî?
Tu çi dibêjî li ser mirina wî? Tu dizanî tê li kûderê
bimirî? Mirina te wê li vê derê an jî li dewleteke din
be? Ewê li ser behrê be, di rê de be an jî di textê
xwe de be? Wê li kuderê be? Tê çawa bimirî? Ewê
bi nexweşiyê be, bi qeza be an jî mirina adet? be?
Tê çawa bimirî? Lê belê belkî tu dikarî ji min re bêjî,
ku tê kengî bimirî? Tê çend salan bijî? Kîjan tarîxê
tê bimirî? Û piştî mirinê çi wê bê serê te? Ez û tu,
em mecbûr in bêjin, ku em van tîştan nizanin, ew di
destê Xwedê de ne.
Lê belê Xudan îsa zanîbû û ji berê ve got, ku
ewê li kûderê bimire: li Orşelîmê (yanî li Qudsê). Wî
ji berê ve got, mirina wî wê çawa, li kuderê û kengî
be (încîl, Kitêba Lûqa 18:31-33).
10

Wî jj şagirtên xwe re got, ku wê kengî bimire,
yanî di roja cejinê (eydê) de çaxê herkes hingê
berxek qurban didan, ji bona ku Cejina xwe ya
Derbasbûnê pîroz bikin. Hingê ewê bimire, çawa ku
ew bi xwe berxê Xwedê bû, yê ku ji dêla gunehên
hemû mirovan ve bibûya gorî (qurban). Wî ji wan re
got, ku ewê piştî sê rojan dîsa rabe. Ev tiştên ha
nemû tam wek wî gotibûn qewimîn.
Wî zanîbû. Ew ne wek hemû mirovên din e. Em
nizanin, pêxember jî nizanin. Gava Xwedê bixwaze,
ez û tu, emê bimirin, û bi wî miqamî û li wî cihê ku
ew dibîne.
Lê belê îsa got: "Tu kes nikare jiyana min ji min
bistîne, lê ez canê xwe bi daxwaza xwe didim. Ez
dikarim canê xwe bidim û dikarim dîsa bistînim jî.
Min ev emir ji Bavê xwe stand" (încîl: Kitêba
Yûhenna 10:18). Wî qet guneh nekiribû, ji ber vê
qasê ne mecbûr bû, ku bimire. Wî ji bona me jiyana
xwe da. Ew mir, ji bona ku em bên efûkirin. Ew ji
bona min û te mir. Ew şivanê qenc e, yê ku jiyana
xwe ji bona mihên xwe da. Tucaran kesekî din wek
wî nemiriye. Ew bi tu kesî re nayê qiyas kirin. Di
nav însanan de yek tenê ye.
11

Tu di derheqê serfiraziya wî ya li ser
mirinê de çi bawer dikî?
Ew mir û hate veşartin. Dijminên wî hertişt
dikirin, ji bona ku ew di tirbê de bimîne. Wan
kevirekî mezin gindirandin ser deriyê tirbê.
Wan kevir asê kir û li hawirdorê tirbê nobedarên
çekdar danîn. Bê şubhe ew miribû û mirovan
hertişt dikirin, ji bona ku ew di tirbê de bimîne. Lê
belê ew dîsa ji nav miriyan rabû û xwe nîşan
şagirtên xwe da, ji Petrûs û Meryem û piştre ji
zêdeyî pêncsed nefsî re. Ew dîsa rabû çawa wî
gotibû, ku ezê rabim.
Xwedê ew ji mirinê rakir. Xwedê dixwest şanî
Dinyayê hemûyê bike, ku wî îsa qebûl kiriye. Van
mirovan hemûyan ew dît. Wan piştî rabûna wî pê
re xwarin û vexwarin. Wî birînên destên xwe,
lingên xwe û tenişta xwe şanî wan dan. Mirin
dijminekî pir mezin e. Lazim e tu bimirî û ez jî.
Pêxember mirin û mirî man. Şikir ji Xwedê re, ku
îsa Mesîh mirin bindest kiriye. Ew îro dijî. Ew dikare
wan hemûyan xilas bike, yên ku bi navê wî tên ba
Xwedê, ji ber ku ew dijî û ji bo wan şefaetê dike.
Ma pêxemberekî din heye, ku îro dijî, piştî ku mir?
Mesîh yê bi tenê ye, ku ji mirinê rabû. Ew bi tenê ye
û bi tu kesî re nayê hember kirin. Tu kes wek wî, ne
li erdê, ne jî li ezmên nîn e.
12

Hûn di derheqê çûyîna wî ya ezmên de
çi bawer dikin?
We bikaribana încîl bixwenda, hingê weyê çûyîna
îsa ya ezmanan fêm kiribana (încîl: Karên Şandiyan
1:9-11 û Nameji Fîlîpiyan re 2:6-11).
Heke ez ji Cihûyan (Yahûdiyan) bipirsim, ku li
ezmanan cihê pêşî kî wê bistîne, ewê bêjjn "Mûsa",
û ez ji Misilmanan bipirsim, ewê bêjin "Mihemmed",
û ez ji Filehan bipirsim, ewê bêjin "îsa". Lê belê
Xwedê ne bi Cihûyan û ne bi Misilman û ne bi
Filehan şêwiriye. Xwedê îsa biriye ezmanan û navê
li ser hemû navan re daye wî. Xwedê ev kiriye, da
herkes û yên nefsmezin û pozbilind jî xwe li ber îsa
nizim bikin.
Hûn di derheqê hatina wî ya didiwan de
çi bawer dikin?
Ewê dîsa bê. Wî ev gotiye (încîl: Kitêba Yûhenna
14:1-3). Milyaketan jî ev gotiye (încîl: Karên
Şandiyan 1:11). Hemû bawermendên wî li hêviya
wî disekinin. Misilman dizanin, ku ewê dîsa bê, da
ji bona mirovan hukum bike. Ew tê, da ji bona ku
bijartiyên xwe bi xwe re bibe ezmanan. Ew tê, ku li
ser erdê hukumdariyê bike. Ew padîşahê Dinyayê
ye. Divê, ew hukum bike, heta hemû dijminên wî
13

bikevine bin lingê wî. Hinek mirov şaş in û bawer
dikin, ku ewê çil salî hukum bike. Xwedê dibêje
1.000 salî. Ez baweriyê bi tiştên ku Xwedê gotine
tînim. Bi min, bereket û selameta 1.000 salî çêtir e
ji ya 40 salî! Belê, ewê zû vegere. Hingê hemû kes
wê bêjin, ku ew Padîşahê padîşahan e, Qiralê
qiralan e û Serdarê serdaran e. Ew tê. Tê rojekê li
ber wî bisekinî. Ewê hingê hakim be.
Gava ku tu wî rû bi rû bibînî, ewê ji te bipirse:
"Tu di derheqê min de çi bawer dikî?", tê hingê çi
bersivê bidî wî? Heke tu bêjî: "Tu yek ji
pêxemberan î", ewê ji te bipirse: "Ma çima tu li pey
emirên min ne meşiyayî?" û tê bêyî hukumkirin, ji
bona ku te bawer dikir, ku ew bi tenê pêxemberekî
wek wan yen din e, lê belê ew bi kesî re nayê
emsal kirin. Ew bi tenê xilaskar e. Kî wê vegere, da
hukum bike? Pêxember Mûsa, Birahîm, Dawid an
jî yek ji wan pêxemberên din? Na. Xudan îsa tê,
û ewê hakim be. Xwedê garantiyek daye hemû
mirovan, bi vê ya ku wî îsa ji nav miriyan rakir. Ew
tê. Hemû çav wê wî bibînin. Ew yek e.
Tu dibêjî ewê çi şertan deyne ber te?
Ew dibêje: "Werine ba min ... û ezê rihetiyê bidim
we" (încîl: Kitêba Metta 11:28). Ew îro bang dike te
(gazî te dike). Gava ku wî bang kir şagirtên xwe
yên pêşî, wan dev ji malên xwe, ji dê û bavên xwe,
14

ji karên xwe û ji hemû tiştên xwe berdan û li pey wî
çûn. Ew dixwaze ku tu jî wilo bikî. vy? dive, ku tu
îmanê bi wî bînî, ku ew xilaskarê te ye û tu wî bikî
mezinê jiyana xwe. Ew hertiştî dixwaze. Madem ku
ew dikare hertiştî li ser xwe bêje û hemû gotinên wî
rast in, hinge şertên wîjî wê di cihê xwe de bin.
Di welidandina xwe de, di jiyana xwe ya bê leke
de, di tebîetê xwe de, di qîmetê xwe yê yêkane de,
di xeber û peyvên xwe yên xweş de, di qudreta xwe
ya mezin de; di cefa û mirina xwe de ew yek e û bê
hember e. Ew îro sax e. Ew li ba wan e, yên ku
baweriya xwe bi wî tînin. Ew li ezmanan e û ji bona
wan şefaetê dike. Ewê di nêzîk de bê. Kesek wek
wî ne li erdê û ne li ezmanan tune. Ji ber vê yekê
ew dixwaze bibe Padîşah û Serdar di jiyana te de.
Xwendevanên hêja,
hel<e hûn bixwazin hê bêhtir li ser van tiştan hîn
bibin an pirsên we hebin, hûn dikarin nameyê yanî
mektûbê (bi Kurd?, Tirkî an bi Elmanî jî) ji me re
bişînin. Navnîşana me ev e:
Mizgînî
Postfach1125
35441 Biebertal
Elmanya/Germany
15

•J'233 06 01 j
C 0?      180